مقالات

موضوع مقاله : مدیریت سیلاب برپایه تحلیل ریسك ( مطالعه موردی روی رودخانه كر )
نویسندگان:
دكنر ناصر طالب بیدختی:  استاد دانشكده مهندسی ، دانشگاه شیراز
طلعت نامداری:  كارشناسی ارشد سازه‌های هیدرولیكی ، كارشناس شبكه شركت آب و فاضلاب استان فارس

آب منبع طبیعی باارزشی است، اما ضعف برنامه‌ریزی برای بهره‌وری از زمین و مدیریت ضعیف درمورد این منابع  سبب شده است كه تعداد افراد بیشتری از سیلهای شدید آسیب ببینند در گذشته ، مردم ماهیت سیل را نه به تعبیر آماری ، بلكه به صورت یكی از اجزای محیطی كه با آن تماس نزدیك روزانه دارند پذیرفته بودند . مردم در نزدیكی رودها زندگی می كردند تا از آنها به صورت منبع آب و امكانی برای ترابری استفاده كنند
در این مقاله تعیین بهترین راه‌های كنترل سلامت از نظر ریسك و هزینه برای قسمتی از رودخانه كر (بین پل عباس‌آباد و پل فلزی) كه سالانه دراثر وقوع سیل دچار خسارت فراوانی می‌شود مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور در ابتدا با استفاده از دبی‌های سیلابی مختلف كه از آمار دراز مدت ایستگاه‌های موجود روی رودخانه كر بدست آمده مدل ۳.۱.۱ RAS-HEC  به روش STEADY  اجرا شده و بعد با استفاده از نتایج این مدل نقشه‌های بهینه‌بندی سیل با استفاده از نرم افزار ARCVIEW مشخص گردیده است .پس از طی این مرحله آنالیز خسارات صورت گرفته و در نهایت بهترین راه كنترل سیلاب با توجه به هزینه و ریسك در این منطقه روش گوره‌ها پیشنهاد شده است .
 و درعین حال از پهنه سیلابی غنی رودها برای رشد محصولات زراعی خود بهره ببرند . اما درعین حال خانه های خود را برزمین های مرتفع می ساختند تا از آسیب سیل در امان باشند . با افزایش جمعیت ، مردم به ناگزیر در پهنه های سیلابی مسكن گزیدند و این امر به نوبه خود ، مهندسان را واداشته است كه برای هدایت جریان سیل به مسیری غیر از زیستگاه مردم ، آبگذرهای انحرافی بسازند و دیوار كرانه ای برای محصوركردن جریان سیل در محدوده آبگذر رودخانه ای ایجاد كنند . به موازات افزایش جمعیت در نواحی سیل خیز فشار به مهندسان برای ارائه طرح هایی بهتر برای محافظت در برابر سیل افزایش پیدا می كند .
در این مقاله سعی بر این است كه بهترین راه كنترل سیلاب با توجه به هزینه اجرا و با كمترین ریسك ممكن برای قسمتی از رودخانه كر ارائه شود .


عنوان مقاله: بررسی چالشها و معضلات پیش آمده در اثر ضربه آبی و تحلیل آن در خطوط انتقال آب (مطالعه موردی روی شهر لامرد در استان فارس )
نویسندگان: طلعت نامداری- دكتر ناصر بیدختی

تامین آب عمده شهرهای استان فارس ازطریق چاههایی که در محدوده شهرها قراردارند صورت می گیرد .درطول دههای گذشته معضلات و چالشهای عمده ای شامل ضربه آبی ، نشت ، خرابی شیرآلات و ... در خطوط انتقال آب مشاهده شده است که بیش از ۵۰ درصد این مشکلات و خرابی ها در اثر ضربه آبی در خطوط انتقال آب می باشد . در این مقاله سعی براین است که تحلیلی مناسب از اتفاقات و پدیده های مربوط به تولید امواج فشاری (ضربه قوچی ) درخطوط انتقال آب به کمک برنامه کامپیوتری (Water Hammer ) انجام گیرد .
روش مورد استفاده در این برنامه برای حل معادلات ضربه قوچ روش مشخصه (characteristic method  ) می باشد . بااستفاده از روش مشخصه ابتدا معادلات دیفرانسیل جزئی را به معادلات دیفرانسیل معمولی تبدیل و سپس با روش تفاوت محدود گویا حل گردیده است . دراین مقاله همچنین پدیده ضربه قوچی درخط انتقال شهر لامرد مورد مطالعه قرار گرفته و بهترین روش برای کاهش فشارهای ناشی از این پدیده مخرب ، برای این مورد خاص معرفی گردیده است .


عنوان مقاله : ارزیابی قابلیت نشت‌ی ابی و تعیین مقدار آن با استفاده از نرم‌افزار EPANET 2.0 در شبكه آب
نویسنده: محمدحسین ناصر معدلی:  كارشناس ارشد عمران- مهندسی محیط زیست  شركت آب و فاضلاب استان فارس

نشت آب از شبكه در ایران درصد قابل توجهی از تلفات آب به حساب نیامده را تشكیل می‌دهد. بنابراین نشت‌یابی بعنوان اولین و مهمترین قدم در جهت كاهش تلفات فیزیكی، از اهمیت ویژه‏ای بر‏خوردار است. اما اگر به جای صرف وقت و هزینه زیاد در نشت‌یابی سرتاسر شبكه، بتوان راهی یافت تا با هزینه كمتر و در مدت كوتاه‌تری محدوده نشت‌های بزرگ را تعیین و سپس با استفاده از دستگاه‌های صوتی محل دقیق نشت را در محدوده مزبور شناسایی نمود، نه تنها در هزینه و زمان نشت یابی صرفه‌جویی می‌ش ود بلكه موجب كاهش تلفات فیزیكی در اسرع وقت می‌گردد.
در این مقاله امكان تعیین محل و مقدار نشت در یك شبكه فرضی با استفاده از نرم‌افزار EPANET 2.0 ارزیابی شده است. این نرم‌افزار قابلیت شبیه‌سازی هیدرولیكی و كیفی آب را در شبكه دارا می‌باشد. در نرم‌افزار مزبور گنجاندن نشت در شبكه از طریق نسبت دادن روزنه با ضریب K  معین به گره‌های انتهایی لوله‌ها میسر می‌گردد.


عنوان مقاله:    مدیریت بحران در سازمانها
نویسنده : محمدرضا امیری کارشناس ارشد مدیریت دولتی شركت آبفا فارس

 درجهانی که امروزه در آن بسر می بریم روند تغییرات و دگرگونی به شکلی است که در بسیاری از حوزه ها شاهد بحران هستیم به قول رابرمک نامارا ( دیگر چیزی به اسم استراژی وجود ندارد هر آنچه هست بحران است .)) بروز بحران می تواند فعالیتهای جاری یک سازمان را مختل کرده و منافع و اعتبار آتی آن را به خطر اندازد  . وضعیت بحرانی ، قبل از هرچیز ، در ارتباط با تغییرات غیرقابل پیش بینی و انتظار سازمان است اما علی رغم این می توان گفت بحران در نتیجه مدیریت ناموفق بوجود می آید .
در حقیقت مدیریت اثربخش (به استثناء بلایای طبیعی و مواردی که خارج از کنترل سازمان است .) می تواند اخطارهای بحران دریافت و بخشی از علائم و نشانه ها را از قبل پیش بینی کند . لذا مدیریت بحران (Crisis Management  ) به عنوان ابزاری درجهت حفظ منافع و اعتبار سازمانها در رشته مدیریت مطرح شده است . هرسازمان بزرگ یا کوچک ، دولتی یا خصوصی از بحران گریزان است . بنابراین سازمانها باید برنامه های مدیرت بحران را برای مقابله با انواع بحران طراحی و یا اختصاص زمان و منابع کافی آمادگی لازم را داشته باشد.
در رابطه با راههای چگونگی اداره و رویارویی با بحران می توان گفت (به بیان هنری کسینجر : بی توجهی به بحران ایجاد بحران است ) مدیریت بحران همچون مفهوم بحران از منظرهای گوناگون مورد تعریف و تدفیق واقع شده است . بحرانها غالباٌ تمامی جوانب و وظایف مدیریت را تحت الشعاع خود قرار می دهد با جمع بندی تعاریف موجود در متون مختلف ، مدیریت بحران را میتوان فرآیند پیش بینی و پیشگیری از وقوع بحران ، برخورد و مداخله در بحران و سالم سازی بعد از وقوع بحران تعریف نمود . تمامی واکنش ها در مدیریت بحران باد و هدف دفع بحران و یادرصورت بروز ، اداره موثر آنها ارائه می شود .
با بکارگیری روشهای مدیریت بحران می توانیم فشار ناشی از وقوع بحران را کاهش دهیم که در این ارتباط به برخی از نکات مهم اشاره می کنیم :
۱- مسئولیت پذیر باشیم - هر مسئله ای لزوماٌ بحرانی نیست باید تفاوت بین بحران و تبلیغات منفی را تشخیص دهیم .-با مطالعه ، مشورت و تفکر قبلی به دیگران پاسخ دهیم .-با رسانه ها دوستانه برخورد کنیم نه خصمانه
با نشان دادن ناراحتی خود به دیگران ، با آنها همدردی و همدلی کنیم - ۲۴ ساعت بعد از بحران را جدی بگیریم زیرا دراین مدت پس از بحران ، شهرت و منافع سازمان ، یا ازبین می رود یا احیاء می شود .
۲- برنامه مدیریت بحران را برپایه حسن شهرت و منافع سازمان طراحی کنیم .  
راهبردهای ارتباطات (پس از وقوع بحران ) به شرح ذیل است :
حمله متقابل به کسانی که مدعی بروز بحران در سازمان هستند ، انکار بحران  ، پذیرش بحران ، بهانه و توجیه ، اقدامات اصلاحی. به ابراز همدردی ، همدلی ، عذرخواهی رسمی .

                     مدیریت بحران به آرامش قبل از طوفان و آرام بودن در دل طوفان می اندیشد .


عنوان مقاله : مبانی مدیریت مصرف آب و ارتباط آن با اهداف كاهش آب بدون درآمد
نویسندگان:اردوان نیكنام،عباس دهقان ،محمدعلی قلندری : شركت آبفا فارس

نیاز روز افزون جمعیت رو به رشد جهان به آب و افزایش آلودگی منابع آب و كاهش هر چه بیشتر منابع تجدیدپذیر، جهان را با شتابی فزاینده به سوی بحران آب به پیش می‌برد. اكنون در بسیاری از كشورهای جهان شرایط تنش آبی یا كمبود شدید آب حكمفرماست .ایران ما نیز با میانگین بارندگی كمتر از ۳/۱ میانگین جهانی و مقدار تبخیر بیش از ۳ برابر متوسط جهانی در منطقه‌ای خشك و نیمه خشك واقع شده است، علاوه بر این افت كمی ‌و كیفی در منابع آب زیرزمینی، پیشروی شوری و آلودگی‌ها در منابع آب، توزیع بسیار نامتناسب زمانی و مكانی در اقلیم ایران زمین، افزایش رشد شهرنشینی و روند افزایشی نیاز به منابع آب، همه و همه شرایط را برای ورود كشور به این بحران مهیا می‌نماید و مجریان و سیاستگزاران بخش آب كشور را وا می‌دارد كه با برنامه‌ریزی مدون و پایش هرچه بیشتراین منابع آب، ساختار موجود كشور را از مدیریت عرضه به مدیریت مصرف یا تقاضای آب رهنمون نمایند. بعلاوه در شرایط فعلی بیش از ۶۵ درصد آب شرب شهرهای كشور از منابع زیرزمینی تامین می‌گردد و سالانه فاصله میان این منابع تامین تا نقاط مصرف دورتر و دورتر می‌شود، لذا تدوین و اجرای مدیریت مصرف یا تقاضای آب متناسب با شرایط كشور ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. نظر باینكه هم اكنون در اغلب شهرهای كشور بیش از ۳۰ درصد از آب تولیدی شركت‌های آب و فاضلاب بصورت آب بدون درآمد می‌باشد و از آنجائی كه جهت تامین و توزیع این حجم آب هزینه‌های زیادی توسط شركت‌ها صورت می‌گیرد و با توجه به چالش‌ها و تنگناهای منابع آب و نیز محدودیت منابع مالی این شركت‌ها و با توجه یه این مسئله كه تنها كالای قابل عرضه آنها آب می‌باشد می‌طلبد كه در برنامه‌ای مدون و فراگیر طراحی و اجرای مدیریت مصرف آب در این شركت‌ها مطالعه و در اولویت اجرا قرار گیرد نظر یه اینكه برنامه‌های مدیریت مصرف دارای آثار متنوع و گسترده‌ا ی  می‌باشند در این مطالعه مبانی طراحی و اجرا این برنامه‌ها را با مقوله آب بدون درآمد به بحث گذاشته شده است.


عنوان تحقیق :   بررسی ارزیابی شاخص‌های آبرسانی در بهبود سازمانی
نویسنده مهشید سازگار : كارشناس ارشد مدیریت اجرایی، كارشناس طراحی شبكه‌های آب شركت آبفا فارس

بهبودسازمانی به بهبود و پرورش توانائی‌های سازمان توجه دارد و باید امكان بوجود آمدن زیربنایی مناسب، در جهت بهبود ساختار فراهم گردد؛ تا بتوان گامی در شناخت ساختار سازمانی شركت برداشت تا در سایه مجموعه اقدامات انجام گرفته، سطح برخورداری مردم از كیفیت و استمرار آب در شبكه‌ها، بهبود یافته و بستری مناسب برای توسعه فعالیتهای آینده فراهم شود.
 بهبود سازمانی شامل دو بخش سخت افزار و نرم افزار است كه در ابتدا بایستی شرایط سخت‌افزار در سازمان بهبود بخشیده شود و سپس بخش نرم‌افزار كه مربوط به نیروی انسانی است، مورد بررسی قرار گیرد.
شاخص‌های عملكرد در سرتاسر جهان به طور گسترده‌ی در بسیاری از بخش‌های صنعتی به عنوان یك ابزار كارآمد به كار گرفته می‌شوند. در این راستا انجمن بین‌المللی آب (IWA) سیاست خود را متمركز بر این نموده است كه، در زمینه منابع آب، خط‌مشی‌های اصلی و شاخص‌ها را مشخص و اطلاعات مورد نیاز جهت ارزیابی آنها را اتخاذ نماید.
در بعد سخت‌افزار پس از تعیین استراتژی و اهداف سازمان شاخص‌ه ایی جهت بررسی و ارزیابی توسعه سازمانی شناسایی می‌شود؛ در بعد نرم‌ا فزاری به آموزش یا مهارت‌ها، كاركنان كه سرمایه‌های سازمان می‌باشند و ارزش‌های مشتركی كه بر سازمان حاكم است و همچنین مدل‌هایی كه می‌توان آن را برای بهبود سازمان معرفی نمود، تا بوسیله آن بهبود سازمانی صورت گیرد توجه می‌شود.
هدف اصلی از تحقیق مورد نظر بررسی، ارزیابی مشکلات مدیریت در توسعه سازمانی با استفاده از شاخص‌های معرفی شده از طرف انجمن بین المللی آب (IWA) می‌باشد و با استفاده از روش تحلیل آنالیز تاکسونومی عددی به رتبه‌بندی شهرهای استان از لحاظ توسعه‌یافتگی در بخش عملکرد منابع آب پرداخته شده است.


عنوان مقاله :آشنایی با تصفیه خانه وفرایندهای متداول در تصفیه آب
اردوان نیكنام : كارشناس ارشد مهندسی محیط زیست-آب وفاضلاب، كارشناس رسمی‌دادگستری وكارشناس شركت آبفای فارس،
ardavannik@yahoo.com
تصفیه‌خانه‌های آب نقشی کلیدی در تامین آب بهداشتی قابل نوشیدن برای مردم بازی می‌کنند .در این تصفیه‌خانه‌ها، فرایندهای شیمیایی و فیزیکی پیچیده‌ای بر روی آب خام انجام می‌گیرد تا قابل نوشیدن گردند. در این نوشتار سعی بر این است بصورت مختصر مطالبی در مورد نحوه‌ی عملکرد سیستم‌ها و فرایندهای تصفیه آب ارایه گردد، قابل ذکر است که موارد ارایه شده از منابع، گزارش‌ها و همچنین بازدیدهایی است که انجام شده است. با توجه به بررسی‌هایی که در مورد کیفیت منبع آب انجام می‌گ یرد، آب نیازمند تصفیه خواهد بود که مطابق این کیفیت، یگان‌هایی که باید در تصفیه‌خانه به‌کار روند و همچنین فرایندهای مختلف فیزیکی و شیمیایی که باید انجام گیرند، تعیین می‌گردند.
 به‌طور کلی در یک تصفیه‌خانه‌ی آب، ممکن است فرایندهای زیر صورت‌پذیرد:
۱-آب‌گیری در‌ ایستگاه پمپاژ آبگیر
۲-تقسیم جریان آب در حوضچه‌ی شیرآلات ورودی (Inlet chamber)
۳-پیش‌ته‌نشینی (Presedimentation)
۴-کلرزنی اولیه (Prechlorination)
۵-اختلاط سریع (Flush mixing) داروهای شیمیایی با آب (Coagulation)
۶- لخته‌سازی (Flocculation)
۷-ته‌نشینی (Sedimentation)
۸-صاف‌سازی آب جهت جداسازی آخرین ذرات مواد معلق ته‌نشین شده (Filtration)
۹-سالم‌سازی آب (کلرزنی نهایی) (Post chlorination)
۱۰-بازیافت آب شستشوی صافی‌ها جهت کاهش تلفات آب (Recovery)
۱۱-تغلیظ و آبگیری لجن (Sludge thickening & dewatering)


عنوان مقاله: چالش‌های مدیریت پایدار فاضلاب در قرن بیست و یكم
اردوان نیكنام : كارشناس ارشد مهندسی محیط زیست-آب وفاضلاب، كارشناس رسمی‌دادگستری وكارشناس شركت آبفای فارس،
ardavannik@yahoo.com
از اهداف مدیریت پایدار فاضلاب، جمع‌آوری، تصفیه و بازیافت آن است بطوری كه هیچگونه اثرات مضری برای سلامتی انسان و جانداران نداشته باشد. بعلاوه حفظ محیط زیست و اكوسیستم‌ها، بهبود مصرف انرژی و استفاده از مواد مغذی موجود در زایدات فاضلاب و در نهایت افزایش كارایی و بهبود بهره‌وری در منابع از دیگر اهداف مدیریت پایدار فاضلاب است. رشد و توسعه سریع و روزافزون نواحی شهری در دنیا، اثرات قابل توجهی بر مدیریت پایدار فاضلاب دارد و دستیابی به اهداف ذكر شده را پیچیده‌تر می‌نماید. چالش‌های مهم تاثیرگذار در حوزه مدیریت پایدار فاضلاب در قرن بیست و یكم عبارتند از
۱- نقش علوم در تدوین و توسعه دستور‌العمل‌های مورد نیاز
 ۲- گسترش زیرساخت‌های تاسیسات جمع‌آوری فاضلاب
 ۳- گسترش تاسیسات تصفیه فاضلاب
 ۴- گسترش تاسیسات دفع و بازیافت جامدات بیولوژیكی
 ۵- گسترش تاسیسات و روش‌های استفاده مجدد از پساب
 ۶- گسترش تاسیسات دفع پساب.